Negen maanden lang draaide alles om je groeiende buik en die ene grote vraag: hoe gaat de bevalling verlopen? En dan is je baby er. Maar terwijl iedereen naar je kindje kijkt, gebeurt er ondertussen heel veel met jou. Je lichaam moet namelijk weer "ontzwangeren": terug van negen maanden zwanger naar een nieuw evenwicht. Dat kost tijd, het voelt soms gek of zelfs een beetje eng, en bijna niemand heeft je er vooraf eerlijk over verteld. Ontzwangeren duurt ongeveer 1 jaar en soms zelf 2 jaar als er complicaties zijn opgetreden tijdens de zwangerschap of bevalling. Het is dus goed om niet te snel te denken dat iets blijvend is of niet meer goed kan komen.
Als verloskundige zie ik hoe vaak moeders hiervan schrikken. Niet omdat er iets mis is, maar omdat ze het simpelweg niet wisten. In deze blog neem ik je mee in wat er normaal is, wat je kunt verwachten, en, net zo belangrijk, wanneer je wél aan de bel trekt.
Wat is ontzwangeren eigenlijk?
Ontzwangeren is het herstelproces waarin je lichaam terugkeert naar de situatie van vóór je zwangerschap. Nouja nooit helemaal maar weer zodat je jezelf herkent. Je baarmoeder trekt samen, je bloedvolume neemt af, je hormonen maken een flinke duik en je bekkenbodem moet zich herstellen. Maar ook je gewrichten, spieren en je huid moeten zich weer aanpassen. In het programma Pasgeboren moeders zit een online module met heel veel informatie over veranderingen in je lichaam NA de bevalling. Dus blijf je met vragen zitten, doe dan vooral mee.
Bloedverlies en naweeën
In de eerste dagen verlies je flink bloed. Dit heet kraambloed. In het begin is het helderrood en stevig, en je kunt af en toe een stolsel verliezen. Geleidelijk wordt het minder, bruiner en uiteindelijk geliger, tot het na een paar weken stopt. Je kunt na verloop van tijd overstappen van kraamverband naar gewoon maandverband. Tip: gebruik in deze fase geen tampons, omdat je baarmoeder van binnen nog aan het herstellen is.
Daarnaast voel je misschien krampen in je onderbuik, vooral tijdens het voeden. Dat zijn de naweeën: je baarmoeder die samentrekt om weer kleiner te worden. Vervelend, maar juist een teken dat je lichaam goed aan het werk is. Bij een tweede of derde kindje zijn ze meestal heftiger dan bij je eerste.
Wat we vaak zien is dat vrouwen na een paar weken weer meer gaan doen, dus fysiek drukker zijn. Meer doen in huishouden, boodschappen, springen weer op de fiets, wandelen langer. Dan zien we vaak ook een toename in bloedverlies. Veel vrouwen maken zich dan zorgen maar in veel gevallen is het normaal. Meestal is het dan net teveel geweest voor je baarmoeder en is het verstandig rustiger aan te doen. Neemt het bloedverlies niet af? Krijg je koorts of andere klachten neem dan voor de zekerheid contact op met je verloskundige.
De eerste keer plassen en poepen
Voor veel moeders is dit een onderschat moment van spanning, en dat snap ik volkomen. Na een bevalling voelt alles daar gevoelig, en de angst dat het pijn doet of dat er iets "kapot" gaat, is heel begrijpelijk. Vaak zien we dat vrouwen de eerste dagen na je bevalling geen ontlasting hebben. Dit komt doordat de darmen anatomisch weer meer ruimte krijgen en door de hormoon daling langzamer werken. Daarnaast verlies je veel vocht de eerste dagen en dat merk je dus vooral in de ontlasting.
Gelukkig kun je het jezelf een stuk makkelijker maken. Hier een paar tips:
- Om de ontlasting niet te hard te laten worden helpen vezels. Je kunt extra vezels nemen om dit te ondersteunen. Mijn advies is om psylliumvezels te nemen. Liefst al in de laatste weken van je zwangerschap of vlak na je bevalling. Ze zorgen ervoor dat je ontlasting zacht blijft en het geeft de perfecte work-out voor je darmen. Ze zijn veilig in te nemen.
- Drink voldoende water. Zet een hele grote fles met rietje altijd naast je. Lauw water helpt enorm goed om ontlasting zacht te maken. Drink zo'n 2 a 3 liter per dag.
- Zet een flesje lauw water of een peri-bottle klaar om mee te spoelen tijdens en na het plassen; dat verzacht en houdt eventuele wondjes schoon.
- Gebruik bij de eerste keer poepen een krukje om je voeten op te zetten, want die houding maakt het natuurlijker en minder zwaar. Soms kan het helpen om je armen in de lucht te doen tijdens de ontlasting. Doordat je benen hoger staan op het krukje en je armen strekt wordt de endeldarm stukje rechter en is 'loslaten' iets makkelijker.
Hechtingen en wondjes
Hechtingen en wondjes
Heb je een knip of een scheurtje gehad? Dan kunnen hechtingen de eerste dagen trekken of branden. Wat helpt: lucht erbij laten komen, je verband regelmatig verschonen en koelen. Een maandverband dat je kort in de vriezer hebt gelegd, of afgekoeld kamillewater, werkt verzachtend. De hechtingen lossen vanzelf op. Wordt het juist warmer, roder en pijnlijker in plaats van minder? Dan kan er sprake zijn van een ontsteking en is het goed om contact op te nemen. Soms zie je dat er bij de hechtingen wat vocht ophoopt. Dat noemen we oedeem. Dit kan spanning geven op je hechtingen. Het klinkt misschien gek maar zitten op een harde stoel kan verlichting geven. Niet de eerste 30 seconden maar daarna wel. Een paar minuten per dag kan helpen dat vocht af te voeren omdat je er druk op zet. Als het zo pijnlijk is dat je niet op een harde stoel kunt uithouden neem dan contact op met je verloskundige. Je kraamzorg kijkt er uiteraard ook elke dag naar. Dus laat je checken.
Je veranderende lichaam en hormonen
Na de bevalling kelderen progesteron en oestrogeen razendsnel. Cortisol blijft hoog door slaaptekort. En prolactine houdt je oestrogeen maandenlang laag als je borstvoeding geeft.
Dit is wat er hormonaal gebeurt terwijl jij probeert te begrijpen waarom je je zo vreemd voelt.
- Huilbuien zonder aanleiding
- Doodmoe maar klaarwakker
- Piekeren/twijfelen
- Prikkelbaar
- Jezelf niet herkennen
- Zweetbuien
- Haaluitval
- Cravings
- Wisselende emoties.
- Hoofd voelt 'mistig'
En jij denkt intussen….wat is er mis met mij? Helemaal niks. Je lichaam maakt alleen in 48 uur NA je bevalling een hormonale revolutie mee waar vrijwel niemand je op voorbereidt.
Wanneer trek je aan de bel?
Het meeste herstel verloopt vanzelf. Maar er zijn signalen waarbij je niet moet afwachten, maar contact opneemt met je verloskundige of huisarts:
- Koorts (38 °C of hoger).
- Bloedverlies of stolsel verlies dat toeneemt ook al houdt je je rustig
- Kraambloed dat onaangenaam gaat ruiken.
- Een wond of hechting die roder, warmer en pijnlijker wordt.
- Pijn, hardheid of een rode plek in je borst in combinatie met je grieperig voelen.
- Het gevoel dat je je niet meer jezelf voelt: somber, angstig of leeg, langer dan een paar dagen.
Twijfel je? Bel altijd. Je verloskundige is er ook ná de bevalling voor je, tot zeker zes weken na de geboorte. Liever één keer te veel gebeld dan te lang doorgelopen.
Geef jezelf de tijd en de zorg die je verdient
In veel culturen is de periode na de geboorte een beschermde tijd, waarin de nieuwe moeder volledig verzorgd en ontzien wordt. Bij ons gaat de aandacht vaak al snel naar de baby, terwijl jij minstens net zoveel herstel en rust nodig hebt. Ontzwangeren is geen "even bijkomen", het is een echte herstelperiode die aandacht verdient.
Wees daarom mild voor jezelf. Plan niets wat niet hoeft. Laat anderen koken, het huishouden doen en bezoek temperen. En weet: alles wat je nu voelt en meemaakt, hoef je niet in je eentje uit te zoeken.
Mocht je meer tips over de kraamperiode willen? Ik heb een E-book gemaakt waar ik de meeste valkuilen in de kraamtijd heb opgeschreven MET tips om hiermee om te gaan.
Download m hier
In het programma Pasgeboren moeders gaan we daarnaast ook in op zelfzorg, balans, voeding en dus herstellen. Niet alleen de informatie maar ook video's met oefeningen die je al kunt doen vlot na je bevalling. Zo voorkom je veel klachten zoals rugpijn, bekkenbodempijn langdurig urine verlies bij verhoogde buikdruk om maar een aantal voorbeelden te noemen.