Je hebt of had een wolk van een baby. Een heerlijk voorspelbaar ritme van eten, slapen, eten, slapen. Maar ineens verandert dat. De kraamzorg is weg en je merkt dat je baby steeds onrustiger wordt. Waar hij eerst na de voeding zo naar dromenland afreisde, gebeurt dat opeens niet meer. Je baby is ineens wakker na de voeding en huilt veel meer dan je gewend was. Help! Wat is er aan de hand?
Het is behoorlijk intens als je te maken hebt met een onrustige baby. En helaas zijn lang niet alle zorgverleners even eenduidig en duidelijk over wat nou normaal is en wat niet. In deze blog probeer ik je wat meer duidelijkheid te geven, en een aantal handvatten waar je echt iets aan hebt.
Huilen: wat is normaal?
Huilen is voor een baby een communicatiemiddel. Het is zijn manier om aan te geven dat hij zich oncomfortabel voelt. De reden achter het huilen kan heel wisselend zijn: honger, pijn, behoefte aan geborgenheid, een natte of vieze luier, het te warm of te koud hebben, een ontwikkelingssprong, een infectie of het krijgen van tandjes.
Vaak zie je dat een baby de eerste week nog niet veel huilt. En als hij huilt, komt dat meestal door honger of een vieze luier. Is hij eenmaal schoon en goed gevoed, dan slapen de meeste baby's snel weer in na een voeding. Vanaf week twee tot de piek rond zes weken gaan baby's meer en vaker huilen. Dat is heel normaal. Rond die piek van zes weken huilt een baby gemiddeld zo'n tweeënhalf uur per dag.
Huilt je baby langer dan een week meer dan die tweeënhalf uur per dag, dan is het verstandig om op onderzoek uit te gaan of er meer aan de hand is. Het kan zijn dat er een medische oorzaak onder ligt, maar dat hoeft niet. Het kan ook gewoon horen bij de normale ontwikkeling die een baby doormaakt. In de komende weken en maanden ga je steeds beter leren wat het huilen van jouw kind betekent. Dat kost tijd en geduld.
Zelf ging ik vaak gewoon een rijtje af. Honger? Ik gaf mijn pink, en als hij daar hard op zoog, dacht ik eerst aan honger. Daarna een luiercheck, even voelen aan de temperatuur in het nekje, en bij twijfel de temperatuur opmeten met een thermometer. Pijn? Dan trappelde hij hard met zijn beentjes en kneep hij zijn handjes tot vuistjes. Vermoeidheid? Zo leerde ik steeds beter welk type huil bij welke behoefte hoorde. En nee, ik heb echt niet alles ontdekt. Kon ik niets vinden, dan was de draagdoek altijd mijn oplossing. Dat werkte negen van de tien keer.
Darmkrampjes, en wat je eraan kunt doen
Je baby op de zij voeden zorgt voor een rustiger tempo en zorgt ervoor dat er geen enorme hoeveelheid per keer naar binnen gaat. Dat kan veel ongemak geven omdat je baby te weinig pauzes krijgt om even uit te rusten. Met deze zijligging kan je je baby rustiger laten drinken. Maak je geen zorgen dat de speen niet vol zit met melk, dat geeft niet. Je kindje krijgt nu meer rust om de melk op te zuigen in plaats van dat het de melk naar binnen moet klokken. Ook voor baby's aan de borst kan de zijligging net meer pauzes geven zodat de melk iets rustiger vloeit.
Vanaf week twee tot ongeveer vier maanden maken de darmen van een baby een enorme ontwikkeling door. Baby's groeien in deze maanden flink en verdubbelen twee tot drie keer in gewicht. Kun je je dat voorstellen? De darmen zijn in deze periode de fabriek van het geheel. Alleen is die fabriek nog niet helemaal af, terwijl er wel het maximale van wordt gevraagd. Dat geeft bij vrijwel alle baby's, in meer of mindere mate, pijnklachten.
Wat doet een baby bij darmkrampjes? Hij huilt, is onrustig en lastig neer te leggen. Dat huilen kan echt hysterisch zijn en uren aanhouden, en start vaak tegen het einde van de voeding tot een half uur erna. Daarnaast kun je verstopping (obstipatie) zien, met ontlasting die wisselt van structuur, soms hele harde keuteltjes en dan weer slijmerig zacht. Ook overstrekken baby's zich vaak of zijn ze heel onrustig met trappelende beentjes en kun je ze bijna niet neerleggen. Meestal zie je een combinatie van deze drie.
Wat draagt bij aan meer darmkrampjes? Te veel lucht tijdens de voeding, te veel voeding, en bij borstvoeding soms sporen van voedingsmiddelen waar je baby gevoelig voor is, zoals een intolerantie of allergie voor melkeiwit of lactose.
Wat kan helpen? Zorg dat je baby rustig drinkt. Voed liggend op de zij als je borstvoeding geeft, of leg je baby bij flesvoeding liggend op de zij op je schoot. Het geeft niet als het speenstuk dan niet helemaal vol melk zit: je baby neemt op deze manier veel meer pauze en de melk giet niet in één keer naar binnen. Laat je baby regelmatig boeren, en bij heel gulzig drinken twee tot drie keer per voeding. Geef ook niet te veel voeding. Is de fles leeg, dan kun je kort daarna nog een klein beetje bijgeven, maar stop daarna twee uur. Die tijd heeft je baby nodig om de voeding te verwerken. Blijf je bijgeven, dan wordt het probleem alleen maar groter.
Honger
Een baby met een lege of onvoldoende gevulde maag laat van zich horen. Hoe zie je dat? Strijk eens met je vinger langs het wangetje naar het mondje. Doet je baby snel zijn mond open en zuigt hij enthousiast op je pink, dan heeft hij honger en meer voeding nodig. Bij flesvoeding maak je dan wat extra voeding bij. Bij borstvoeding bied je nogmaals de borst aan, of geef je een kleine hoeveelheid flesvoeding als je borsten nog niet voldoende melk maken.
Het is daarom altijd handig om een pak poedermelk en een flesje in huis te hebben. En nee, het is echt niet schadelijk om in de opstartfase van je borstvoeding af en toe bij te voeden met poedermelk. Dit hongerprobleem zie ik vooral in de eerste week na de geboorte, wanneer de borsten soms nog onvoldoende melk produceren. Of tijdens de zogenoemde regeldagen bij borstvoeding. De melkproductie is dan nog niet afgestemd op de behoefte van je groeiende baby, waardoor hij vaak en veel wil drinken. Je baby zit dan in een groeispurt en wil meer. Doordat de borsten vaker worden gestimuleerd, krijgen je hersenen het seintje om meer melk aan te maken. Meestal is de voeding na een dag of drie weer afgestemd op je groter wordende baby. Regeldagen zien we vaak rond dag tien, en bij drie weken, zes weken, drie maanden en zes maanden, al kan het ook afwijken van deze momenten.
Worden je tepels te gevoelig, dan kan een tepelhoedje tijdens het voeden helpen. Ook helpt het om wat druppels moedermelk over je tepels te masseren, dat werkt heel goed tegen pijnlijke tepels en tepelkloven. Een goede crème zoals Purelan of Weleda tepelzalf kan daar ook bij helpen.
Vermoeidheid
Heb je een baby die moe is, dan gaat hij vaak snel huilen en wordt hij hangerig, of juist overactief in zijn bewegingen. Inbakeren kan dan enorm helpen. Je legt je baby vast in een grote doek, met de armpjes naast het lichaam. Vaak worden ze daar even heel boos van, om zich daarna over te geven. Inbakeren helpt je baby letterlijk zijn grenzen te voelen, net zoals hij dat in de baarmoeder gewend was.
Veel baby's hebben behoefte aan een geborgen en warme omgeving. De ruimte om hen heen kan ineens immens groot aanvoelen. Je baby in een draagdoek dragen kan daar enorm bij helpen. Uit onderzoek blijkt dat baby's die in de eerste drie maanden veel in een draagdoek worden gedragen, zo'n 30% minder huilen dan baby's die weinig worden gedragen.
De eerste drie maanden raad ik een draagdoek aan in plaats van een draagzak. Een draagdoek is vaak wat zachter en lijkt qua houding meer op de houding in de baarmoeder. Je kunt het hoofdje er ook beter in fixeren. Zelf had ik een zachte draagdoek van elastische stof, en wat een lifesaver was dat. Vanaf een maand of drie is een draagzak vaak weer fijner, omdat je baby dan te zwaar wordt voor de doek. Beide zijn echt een musthave voor iedere ouder.
Een belangrijke tip: laat ook je partner, familieleden en oppassers je baby dragen. Voor een herstellende moeder kan veel dragen namelijk klachten geven aan de rug en de bekkenbodem. Draag je baby zo veel mogelijk huid-op-huid, dus alleen met een luier aan, tegen jouw blote huid. Dat helpt je baby bij van alles: het reguleren van de temperatuur, het versterken van het immuunsysteem en zelfs de groei, en dus ook bij pijn en onrust. Wees niet bang dat je baby niet zelfstandig leert slapen als je hem veel draagt. Daar is later nog genoeg tijd voor, trust me.
Het te warm of te koud hebben
Een baby die het te warm of te koud heeft, is onrustig en slaapt niet rustig. Dit komt vaker voor dan je zou denken. Zeker voor kleine baby's is het constant houden van de temperatuur een hele uitdaging, en een groot deel van hun energie gaat daarnaartoe. De eerste weken kan een baby snel koude handjes hebben, dat hoeft geen teken te zijn dat hij het te koud heeft. Na een aantal weken is het dat vaak wel. Voelt het nekje lekker warm en is je baby rustig, dan heeft hij een goede temperatuur. Is je baby onrustig en voelen nekje, wangen en handen koud aan, dan heeft hij het waarschijnlijk niet warm genoeg.
Ik ben daarom enorm fan van wolletjes van het merk JOHA of DILLING, babykleren waarvan het hoofdbestanddeel uit wol bestaat. Denk aan rompertjes, mutsjes, broekjes, boxpakjes en slaapzakjes. Het kost wat meer per kledingstuk, maar je hebt er veel minder van nodig. Kijk zeker ook eens op Marktplaats of Vinted voor tweedehands items. Zelf had ik altijd 3 wollen rompers per maat. Van de kleinste maat had ik er 2, en dat was altijd genoeg. Was er 1 vies? Dan deed ik die in een handwasje met wolwasmiddel. Hing het op en na 2uurtjes was deze al droog. Daarnaast rekt wol erg mee. Dus je baby kan in 1 maat veel langer door en ze blijven veel beter op temperatuur. Zo hoeft hij minder energie te besteden aan het reguleren van zijn temperatuur en houdt hij meer energie over voor drinken en groeien.
Heeft je baby het juist te warm, dan zie je dat aan rode wangen of een rood gezichtje. Voel het nekje bij twijfel, als dat te warm voelt, haal een laag eraf. Een baby kan zijn warmte zelf moeilijk kwijt, dus controleer regelmatig de temperatuur in het nekje en kijk goed naar zijn gezicht en gedrag. Je baby huid-op-huid in de draagdoek dragen is trouwens de allerbeste manier om een koude baby weer op te warmen.
Een natte of vieze luier
Sommige baby's vinden een natte of vieze luier erg onprettig, dus controleer de luier altijd even. Baby's plassen vaak langs de luier en worden daardoor nat, dus echt even goed checken. Een wollen rompertje kan tot dertig keer zijn gewicht aan vocht opnemen en zorgt ervoor dat je baby droog aanvoelt en het niet te koud krijgt. Nog een reden waarom ik zo'n fan van wol ben. Is je baby vaak nat in de nacht? Maak het rompertje onderin dan los, zodat de luier meer ruimte heeft om te vullen en de urine minder makkelijk langs de beentjes loopt.
Een sprongetje in de (mentale) ontwikkeling
Baby's ontwikkelen zich aan de lopende band. Zo groeit je baby soms dagen achter elkaar niet, en dan ineens een tot twee centimeter op één dag. In de hersenen worden in rap tempo allerlei nieuwe verbindingen gemaakt, waardoor je baby de nieuwe wereld langzaam leert kennen en begrijpen. In zo'n periode is je baby hangerig, humeurig en huilerig, en dat kan een week tot twee weken duren. Meestal zijn baby's dan goed te troosten en willen ze vooral veel in de draagdoek en, bij borstvoeding, extra aan de borst.
Stress: jouw rust werkt aanstekelijk
Iets wat veel ouders niet weten of zich niet realiseren, is dat jouw energie als moeder of vader invloed heeft op het gedrag van je baby. Merk je dat je snel in de stress schiet als je baby huilt, dan kan dat elkaar versterken. Het is trouwens niet raar dat je dat voelt: het hormoon oxytocine en de veranderingen in je hersenen tijdens de zwangerschap dragen hieraan bij. En als je baby maar blijft huilen, uren achter elkaar, dan wordt elke ouder daar wanhopig en onzeker van. Je bent echt niet de enige die dit voelt.
Het belangrijkste is dat je dit bij jezelf opmerkt. Adem rustig in naar je buik en je flanken, zeker een minuut of tien. Stel je voor dat je een ballon in je buik opblaast die steeds groter wordt naarmate je inademt. Je baby kan stress niet makkelijk verwerken en geeft die, letterlijk via huidcontact, aan jou over. En andersom neemt je baby jouw rust ook over. Niet meteen, het kan echt even duren. Het is ook heel veel gevraagd om dit uren alleen te doen, dus wissel elkaar af en vraag familieleden om je hierbij te ondersteunen. Een tip die mij hielp: ik gebruikte een koptelefoon om het geluid wat te dempen. Mijn hersenen raakten zo minder overprikkeld en daardoor kon ik mijn baby beter troosten. Zie je me al staan ;)
Juist door de vermoeidheid en het herstel van de bevalling kan het heel goed zijn om dit door je partner te laten overnemen. Geef elkaar het vertrouwen dat jullie allebei in staat zijn om goed voor jullie baby te zorgen en hem te troosten. En vergeet niet om elkaar af en toe een complimentje te geven. Onzekerheid komt bij elke ouder voor, en elkaar complimenteren draagt enorm bij aan jullie teamspirit.
En als het huilen aanhoudt?
Soms blijft een baby ontroostbaar, ook als je alles hierboven hebt geprobeerd. Dan kan er meer aan de hand zijn, bijvoorbeeld reflux, een allergie of een infectie. Daarover lees je meer in deel twee van deze blog, waarin ik de medische oorzaken van een onrustige baby op een rij zet en je vertel waar je op kunt letten.
*Deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies van je verloskundige, huisarts of consultatiebureau. Maak je je zorgen over je baby? Neem dan altijd contact op met je zorgverlener.*